Przyczyny grypy żołądkowej

Ostry wirusowy nieżyt żołądka i jelit nazywany jest potocznie grypą żołądkową. Jest ona chorobą, z którą zetknął się praktycznie każdy. Choć najczęściej nie ma ona poważnych następstw, przechorowanie jej trudno uznać za przyjemne. Głównym objawem choroby jest biegunka, która może trwać nawet kilka dni, a czasem towarzyszą jej także wymioty.

Można więc śmiało powiedzieć, że grypa żołądkowa wyłącza na kilka dni człowieka z pracy, a tak naprawdę z normalnego życia. Trzeba też pamiętać, że dla małych dzieci i osób starszych może być groźna ponieważ może doprowadzić do odwodnienia. 
 
Rozwój choroby
Przyczyną choroby są wirusy, a najczęściej rotawirus (inne wirusy to adenowirus i norowirusy). Zakażenie przenosi się tzw. drogą feralno-oralną czyli przez skażone ręce, naczynia czy przedmioty, wodę czy pokarm a także drogą kropelkową, czyli przez drogi oddechowe. Zarazić się naprawdę łatwo, zwłaszcza że jest to możliwe od osoby, u której objawy nie zdążyły jeszcze wystąpić lub już ustąpiły. W praktyce jeżeli jeden członek rodziny zachoruje, wcześniej czy później najprawdopodobniej chora będzie cała rodzina.

Szczyt zachorowań przypada na okres jesienno-zimowy. Choroba „wykluwa” się po ok. 1-3 dni po zakażeniu. Rotawirusowe zapalenie żołądka i jelit może mieć bardzo zróżnicowany przebieg: od praktycznie bezobjawowego przez łagodny do nawet bardzo gwałtownie przebiegającej wodnistej biegunki z nasilonymi wymiotami i gorączką. Może także wystąpić ból brzucha a także osłabienie. Mimo tego, że choroba jest najczęściej kojarzona z biegunką, może ona wystąpić nawet po 4-8 dniach, a na początku głównym objawem mogą być wymioty.  Czasem dolegliwościom z układu pokarmowego mogą towarzyszyć objawy zakażenia dróg oddechowych. W trakcie trwania choroby może też pojawić się czasowa nietolerancja laktozy, czyli produktów mlecznych. Jest to spowodowane niszczeniem powierzchni jelita przez wirusy, przez co nie może ono wchłaniać niektórych substancji odżywczych jak należy. 
 
Co robić, by się wyleczyć?
Nie ma swoistego leczenie na zakażenie rotawirusem, a najczęściej żadne leczenie nie jest potrzebne. Jedyne co powinno się robić to uzupełniać płyny i elektrolity, które człowiek traci podczas wymiotów i biegunki. Specjalne płyny do nawadniania można kupić w aptece. Jeżeli nie specjalne płyny, które niestety nie są zbyt smaczne, to wskazane jest picie zimnej wody niegazowanej. Jeżeli chodzi o dzieci to czasami trudno je zmusić do picia tego co powinny. W takich przypadkach można nawadniać czymś co dziecko lubi, byle piło, ale niewskazane są napoje gazowane oraz klarowne soki, gdyż mogą one nasilić biegunkę. W razie gorączki można stosować środki przeciwgorączkowe.

W przebiegu biegunki przez pierwsze cztery godziny jej trwania warto skupić się tylko na intensywnym nawadnianiu, a potem można wrócić do normalnego jedzenia. Nie jest konieczna zmiana diety w czasie choroby na lekkostrawną. Stosowanie normalnej diety przyspiesza regeneracje chorego jelita. Oczywiście często w czasie choroby człowiek nie ma apetytu, więc nie trzeba w siebie wmuszać smażonych kotletów, ale można zrezygnować z sucharów na rzecz smacznej kanapki. Niewskazane jest stosowanie leków przeciw biegunkowych takich jak Loperamid, zwłaszcza u dzieci, gdyż przy infekcjach bakteryjnych mogą  maskować objawy choroby oraz opóźnić wydalanie toksyn z organizmu. Węgiel lekarski, czyli sproszkowany węgiel aktywowany w kapsułkach, szeroko stosowany przy biegunkach, także nie jest polecany. Jego działanie ma polegać na wiązaniu toksyn bakteryjnych oraz wody. Jednak żeby węgiel zadziałał trzeba zażyć ok. 20 tabletek. Nie ma to sensu, ponieważ większość biegunek ma charakter wirusowy i wiązanie toksyn nie jest potrzebne, a za to zamiast biegunki stolec staje się nadmiernie twardy. Można stosować niektóre sprawdzone probiotyki, gdyż mogą one skracać czas trwania biegunki i pomagać w odbudowie prawidłowej flory bakteryjnej jelita. Choroba najczęściej ustępuje samoistnie po kilku dniach i nie pozostawia po sobie żadnych poważnych następstw. 
 
Zazwyczaj nie jest konieczna specjalna diagnostyka grypy żołądkowej. Objawy są bardzo charakterystyczne i to w większości wypadków jest wystarczające do rozpoznania. Jeżeli są jakieś wątpliwości można wykonać testy laboratoryjne na obecność w kale wirusa. Warto też skonsultować się z lekarzem jeżeli pojawi się wysoka gorączka czy np. krew w stolcu, gdyż może to świadczyć o tym, że choroba wcale nie ma podłoża wirusowego lecz bakteryjne, a to często wymaga diagnostyki bardziej wnikliwej a czasem swoistego leczenia. 
 
Jak chronić dzieci przed rotawirusem?
Poważniej może przebiegać zakażenie Rotawirusem u dzieci. Jest to najczęstsza postać zakażenia przewodu pokarmowego u dzieci  między 6 miesiącem a 2 rokiem życia, w tym przedziale wiekowym przebiega także najciężej.  U wielu dzieci zdarzają się powtórne zachorowania. Źródłem zakażenie są bardzo często chorzy domownicy, więc warto starać się odizolować dziecko od chorego rodzica na te kilka dni lub chociaż zasugerować chorym noszenie maseczek a przede wszystkim dokładne mycie rąk przed kontaktem z dzieckiem. Ze względu na dużą zakaźność wirusa często są także zbiorowe zachorowania w żłobkach i przedszkolach. Jeżeli w przedszkolu panuje epidemia „grypy żołądkowej” warto zostawić dziecko na kilka dni w domu bo istnieje bardzo duża szansa, że się zarazi. A może to skutkować nie tylko tym, że rodzic musi wziąć sobie wolne w pracy na kilka dni, ale czasem także tym że nasze dziecko znajdzie się w szpitalu. Wynika to z tego, że małe dzieci bardzo łatwo się odwadniają. Trzeba próbować nawadniać dziecko doustnie w domu, nawet jeżeli wymiotuje. Jeżeli dziecko nie chce pić niczego, biegunka lub wymioty są bardzo nasilone, a zwłaszcza jeżeli dziecko jest ospałe lub wręcz nieprzytomne, konieczne jest zgłoszenie się do szpitala! Ciężkie odwodnienie jest stanem bardzo poważnym, może nawet doprowadzić do śmierci!
 
Szczepić czy nie szczepić?
Aby uniknąć poważnych następstw biegunki rotawirusowej u dzieci, można je zaszczepić na tego wirusa. Szczepionka jest nieobowiązkowa, zalecana a co się z tym wiąże odpłatna. Jest zalecana między 6 a 24 tygodniem życia. Szczepionka na Rotawirusa jest doustna, dwu lub trzy dawkowa. Odstęp między kolejnymi dawkami powinien wynosić minimalnie 4 tygodnie. Szczepionkę można podać przy okazji np. szczepień obowiązkowych dziecka. Jest ona bezpieczna, czasami mogą wystąpić przemijające objawy uboczne w postaci braku apetytu czy rozdrażnienia. Obecnie na rynku są dostępne dwie szczepionki: Rotarix i Rota Teq. Jedyną wadą szczepienia jest bardzo wysoka cena szczepionki tzn. kilkaset złotych.
 
Epizod ostrej biegunki dla nikogo nie jest przyjemny. Jednak dla dorosłego zachorowanie na Rotawirusa jest w większości wypadków tylko kilkudniową niemiłą przygodą. Trzeba jednak pamiętać, że dla dziecka które zarazi się od rodzica może być to sprawa o wiele poważniejsza. Dlatego może warto pomyśleć o zaszczepieniu naszego dziecka, o ile możemy sobie na to pozwolić. Pobyt z dzieckiem w szpitalu co prawda dla nas nie jest tak obciążający finansowo, ale za to bardzo kosztowny psychicznie. Szczepionka może okazać się lepszym pomysłem na prezent dla naszego dziecka, niż kolejna zabawka.

Bibliografia

Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9