Przeziębienie i grypa – inne wirusy, inne objawy

Często mylone ze sobą przeziębienie i grypa to bardzo częste infekcje wirusowe. Jednak patogeny je wywołujące są zupełnie inne, a co się z tym wiąże – również objawy chorobowe wykazują znaczne różnice. 

Przeziębienie (ostre zapalenie nosa i gardła) to zakażenie górnych dróg oddechowych,  wywołane przez kilkadziesiąt rodzajów wirusów do których najczęściej zalicza się: rinowirusy, koronawirusy, adenowirusy i wirusy pagrypy (wirusy RS – respiratory syncytial virus). Do zarażenia dochodzi poprzez kontakt z wydzieliną dróg oddechowych chorego, która może znajdować się bezpośrednio na jego skórze, jak również na przedmiotach, z którymi miał styczność. Proces chorobowy rozwija się powoli w ciągu 2–3 dni i trwa do około tygodnia. Temperatura ciała oscyluje przeważnie wokół 37 stopni C.
 
Grypa jest chorobą ogólnoustrojową wywoływaną przez wirusy grypy A, B i C. Zakażenia typem B i C przebiegają łagodnie, a ich przechorowanie prowadzi zazwyczaj do odporności. Za prawdziwą, pełnoobjawową grypę odpowiada wirus typu A – to on wywołuje groźne pandemie i bywa śmiertelny. Zakażenie odbywa się drogą kropelkową. Choroba rozwija się błyskawicznie, nawet na przestrzeni godzin, i powoduje bardzo nasilone objawy, które ustępować mogą z trudem dopiero po 2–3 tygodniach. Chorzy rozwijają gorączkę nierzadko przekraczającą 39 stopni C, odpowiadającą za silne bóle głowy oraz uczucie całkowitego wyczerpania i bezsilności.
 
Przeziębienie – fałszywy alarm?
Przeziębienie, choć uciążliwe ze względu na występujące objawy, jest w istocie znacznie „bezpieczniejsze” od grypy. Pacjenci skarżą się na ból i uczucie drapania w gardle, bóle mięśni i stawów czy zmęczenie. Najpierw pojawia się wodnisty i przezroczysty wyciek z nosa, który prowadzi do kichania, podrażnienia śluzówek i zatkania nosa – jest to faza zwiększonej przepuszczalności naczyń krwionośnych. W miarę ustępowania tych objawów może pojawić się tzw. nieefektywny kaszel – suchy, męczący, bez odksztuszania plwociny i nieprzynoszący ulgi. 
Powikłania w przebiegu przeziębienia pojawiają się rzadko, a do najczęstszych należą nadkażenia bakteryjne, których objawem może być zmiana koloru wydzieliny z nosa na zieloną i pojawienie się „mokrego” kaszlu. Do innych powikłań można zaliczyć: zapalenie zatok obocznych nosa, zapalenie ucha środkowego, zapalenie gardła, anginę, zapalenie krtani, zapalenie oskrzeli.
Przeziębienie może być groźniejsze dla osób o obniżonej odporności lub w podeszłym wieku. Może zaostrzyć przebieg astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Niektóre choroby predysponują do cięższego przebiegu przeziębienia i częstszego występowania jego powikłań. Należą do nich niewydolność serca, cukrzyca, nowotwory.
 
Grypa – realne zagrożenie
Dla dorosłych zakażenie wirusem grypy typu B i C przebiega łagodnie, a po wyzdrowieniu zostaje nabyta na stałe odporność. Wśród dzieci przebieg takiej infekcji może jednak być cięższy i z tego względu zasługuje na większą ostrożność. 
 
Wirus grypy typu A, posiadający zdolność mutacji oraz zmiany składu swoich antygenów, jest odpowiedzialny za najgorsze skutki choroby i epidemii. Z godziny na godzinę pogarsza się stan pacjenta i w ciągu niecałej doby pojawiają się wszystkie objawy – wysoka gorączka, dreszcze, bóle kostno-stawowe, bóle mięśni, kaszel oraz charakterystyczne uczucie osłabienia i bezsilności. 
 
Sporadycznie możemy spotkać się dodatkowo ze światłowstrętem, bezsennością, drażliwością, bólami brzucha i nawet wymiotami. U dzieci wysoka gorączka doprowadzić może do wystąpienia drgawek, które zmuszają rodziców do natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza. 
 
Choć bezpośrednio sama choroba nie wydaje się groźna, jednak niektóre powikłania z niej wynikające są wyjątkowo niebezpieczne. To właśnie w wyniku powikłań każdego roku w Polsce odnotowuje się od 50 do 212 zgonów rocznie z tego powodu. Śmierć nie jest oczywiście prostym następstwem infekcji wirusowej, a tragicznym przebiegiem grypy prowadzącej do zapalenia płuc, opon mózgowych albo mięśnia serca. To właśnie te komplikacje bezwzględnie wymagają leczenia szpitalnego. Tak fatalny przebieg grypy zdarza się na szczęście bardzo rzadko. Do częstszych powikłań należą zapalenie płuc lub oskrzeli, zapalenie ucha środkowego lub zatok obocznych nosa. 
 
Jak odróżnić przeziębienie od grypy – podsumowanie

 
Leczenie i profilaktyka
Niestety, nie dysponujemy profilaktyką przeciw przeziębieniu. Możemy jedynie wzmacniać naszą odporność, stosując preparaty witaminowe czy preparaty czosnku dostępne w aptekach. 
Zapobiegające grypie szczepionki są produkowane co sezon. Tego rodzaju prewencja nie daje nigdy 100% zabezpieczenia przed zachorowaniem, gdyż wirus bezustannie mutuje. Jednak jak pokazują badania, szczepionki są w stanie znacznie zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania oraz w przypadku zachorowania przebieg infekcji okazuje się łagodniejszy, a powikłania zdarzają się rzadziej.
 
W początkowej fazie zarówno przeziębienia, jak i grypy stosuje się takie samo leczenie. Najważniejsze jest regularne uzupełnianie płynów. Pomocne są leki przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe, preparaty wykrztuśne i przeciwkaszlowe, tabletki antyseptyczne oraz udrażniające. Ogromnym błędem jest zastosowanie antybiotyku, bez dowodu na nadkażenie bakteryjne. Prawidłowo antybiotykoterapię można włączyć dopiero po tygodniu występowania nasilonych objawów lub gdy wcześniej pojawią się wyraźne przesłanki o zmianie charakteru choroby.