Objawy ptasiej grypy

Infekcje szczepami wirusa ptasiej grypy, do których należy m.in. wirus H5N1, dają u ludzi zróżnicowany obraz kliniczny, który różni się jednak od typowej, zwykłej grypy. Istotną różnicą jest także niezwykle wysoka śmiertelność sięgająca nawet około 60%. Na szczęście nie odnotowano, (jak dotąd) by wirus rozprzestrzeniał się z człowieka na człowieka, czego odzwierciedleniem jest stosunkowo niska ilość zgłoszonych przypadków - około 440 (wg. WHO na rok 2009).
 

Jak się można zarazić ptasią grypą?

Rezerwuarem wirusa jest drób, a także dziko żyjące ptaki różnych gatunków m.in. kaczki, gęsi, gołębie i inne. Do zakażenia człowieka dochodzi w wyniku styczności z martwymi lub żywymi zwierzętami, a także z przedmiotami mającymi bezpośredni kontakt ze źródłem zakażenia (np. rękawiczki, buty). Warto wiedzieć, że wirus ptasiej grypy nie jest odporny na działanie wysokiej temperatury, gdyż ulega zniszczeniu przy około 50 C. Oznacza to, że nie ma obawy co do np. spożywania smażonego lub gotowanego drobiu czy jaj. Należy również pamiętać, że na terenie Polski i żadnego z krajów sąsiednich (także w Rosji) nie zostały zgłoszone żadne przypadki infekcji u ludzi. Co więcej, wydaje się, że szansa zarażenia jest stosunkowo niska.

Ptasia grypa - objawy

Do wystąpienia pierwszych objawów ptasiej grypy u człowieka dochodzi po około 2-8 dniach od kontaktu z czynnikiem zakaźnym. Pierwszymi symptomami choroby jest w większości przypadków:

• gorączka, powyżej 38 stopni C,
• kaszel,
• duszność (trudność w oddychaniu).

Warto zauważyć, że w przeciwieństwie do zwykłego wirusa grypy zdecydowanie rzadziej dochodzi do objawów wynikających z zajęcia górnych dróg oddechowych (takich jak np. ból gardła). Niestety, ptasia grypa dotyka raczej od początku dolnych dróg oddechowych, z zajęciem płuc. W porównaniu do sezonowej grypy częściej występują także objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak:

• biegunka,
• ból brzucha,
• wymioty.

Warto pamiętać, że taki obraz chorobowy jest generalnie mało specyficzny i może być wynikiem działania wielu innych czynników zakaźnych (zwłaszcza wirusowych). Po wystąpieniu pierwszych objawów ptasiej grypy dochodzi do gwałtownego postępu choroby. Szybko dochodzi do ciężkiego zajęcia płuc, a zwłaszcza ich miąższu. Uszkodzenie tego narządu uniemożliwia zachodzenie prawidłowej wymiany gazowej, dochodzi do tzw. zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Stan taki występuje aż u 68% pacjentów w ciągu 6 dni od początku choroby. Niestety zespół ostrej niewydolności oddechowej jest bardzo ciężkim stanem, który mimo leczenia cechuje się złą prognozą. W stanie niewydolności płuc pacjent trafia na oddział intensywnej opieki medycznej, gdzie często rozwija się niewydolność wielonarządowa i gdzie dochodzi do zgonu. Śmiertelność w ptasiej grypie jest wciąż bardzo wysoka i wynosi aż 60%.

Ptasia grypa - powikłania

Pacjenci, u których nie doszło do śmiertelnego przebiegu infekcji, mogą rozwinąć liczne powikłania, które opóźniają powrót do zdrowia. Stany dotyczące bezpośrednio dróg oddechowych obejmują odmę opłucnową (dostanie się powietrza do jamy otaczającej płuca na skutek pęknięcia opłucnej), krwotoki i uszkodzenie płuc związane ze sztuczną wentylacją (za pomocą respiratora). Do powikłań dochodzi także już po wyzdrowieniu pod postacią tzw. zespołu Reye'a (zwłaszcza u dzieci). Jest to ciężka choroba dotykająca wielu narządów i często prowadząca do śmierci lub konieczności przeszczepienia wątroby. Przyczyna powstawania nie jest dokładnie poznana, ale wiadomo, że pojawia się u osób młodych po ciężkich infekcjach wirusowych lub stosowaniu aspiryny.

Wirus ptasiej grypy - diagnostyka

Rozpoznanie jest problematyczne, gdyż na podstawie samych klinicznych objawów ptasiej grypy nie sposób pewnie odróżnić jej od grypy sezonowej czy innych infekcji wirusowych. W zasadzie, żeby potwierdzić obecność wirusa grypy konieczne jest oznaczenie swoistych przeciwciał (co jednakże nie jest powszechnie dostępne) lub wykrycie patogenu przy użyciu metod biologii molekularnej (PCR) - w tym celu konieczne jest wysłanie próbki do wyspecjalizowanego laboratorium.


Bibliografia

Monto AS, Gravenstein S, Elliott M, et al. Clinical Signs and Symptoms Predicting Influenza Infection. Arch Intern Med 2000; 160: 3243-7
Nicholson KG. Clinical features of influenza. Semin Respir Infect 1992; 7: 26-37
Call SA, Wollenweider MA, Hornung CA, et al. Does this patient have influenza? JAMA 2005; 293: 987-97
Tylżanowska-Kisiel J. Przeziębienie i grypa, Helion, Gliwice 2007, ISBN 978-83-246-0977-2