Leczenie ptasiej grypy

Leczenie infekcji wirusowych sprawia wciąż znacznie więcej trudności niż tych wywoływanych przez bakterie. Różnica bierze się z tego, że między komórkami bakterii i organizmów bardziej złożonych istnieją zasadnicze różnice (zarówno w budowie, jak i funkcjonowaniu). Istnienie takich odmienności umożliwia opracowanie substancji wybiórczo niszczącej lub blokującej struktury, które są ważne dla bakterii, a nie występują u ludzi.
 

Leczenie ptasiej grypy - jakie leki?

W przypadku wirusów problem jest bardziej skomplikowany, gdyż nie są to organizmy komórkowe (w zasadzie nie są to w ogóle organizmy, ale raczej czynniki infekcyjne). Patogeny te by się namnażać i rozprzestrzeniać potrzebują komórek gospodarza. W związku z tym, leki by były skuteczne muszą oddziaływać na proces przenikania wirusa z i do komórki lub jego namnażania się w jej wnętrzu.

Leki uniemożliwiające przenikanie wirusa grypy do komórek

Leki z tej grupy to:

• oseltamiwir,
• zanamiwir.

Inne preparaty stosowane w leczeniu i profilaktyce grypy, np. amantadyna, nie są rekomendowane do leczenia grypy ptasiej. Ogólna zasada działania tych leków polega na blokowaniu procesu przyłączania się i uwalniania wirusa z zakażonej komórki. Efekt ten uzyskiwany jest dzięki hamowaniu białka wirusowego - neuraminidazy. Neuraminidaza jest enzymem znajdującym się w otoczce wirusa, który tnie błonę komórkową komórek gospodarza. Gdy białko to nie działa prawidłowo zarówno infekowanie nowych komórek, jak i wyjście nowo namonożonych wirusów na już zarażonych jest utrudnione.
  
Niestety, żeby leczenie oseltamiwirem było skuteczne i rzeczywiście zmniejszyło inwazję wirusa konieczne jest wczesne rozpoczęcie terapii. W tym wypadku oznacza to najlepiej pierwsze 48 godzin od początku infekcji. Tak wczesne postawienie diagnozy i podanie leku jest problematyczne, chociażby ze względu na mało specyfikę objawów. Wskazaniem do podawania danej osobie oseltamiwiru jest natomiast niewątpliwie kontakt z osobą, u której ptasia grypa została potwierdzona. Jak na razie szczepy wirusa wykrytego u ludzi wydają się być wrażliwe na leczenie inhibitorami neuraminidazy, ale trzeba mieć świadomość, że leczenie w naturalny sposób prowadzi do powstania szczepów opornych (podobnie jak przy stosowaniu antybiotyków). Z tego względu nie zaleca się już stosowania leków starszej generacji np. amantadyny.

Inne leki na grypę ptasią

Warto zauważyć, że terapia ptasiej grypy jest stosunkowo słabo zbadana, tzn. istnieje mało dowodów naukowych na skuteczność innych leków niż wymienione powyżej (oseltamiwir, zanamiwir). Kontrowersyjne jest na przykład podawanie sterydów. Substancje te mają bardzo silne działanie hamujące reakcję układu odpornościowego, co mogłoby teoretycznie znaleźć zastosowanie w leczeniu pacjentów chorych na ptasią grypę. Przyczyną tego stanu rzeczy jest to, że uszkodzenie narządów związane jest nie tylko z bezpośrednim działaniem wirusa, ale także z gwałtowną reakcją układu odpornościowego. Niestety brak jest naukowych dowodów uzasadniających takie postępowanie i nie jest ono oficjalnie (stanowisko WHO) zalecane.

Ptasia grypa - leczenie w warunkach oddziału intensywnej opieki medycznej

W zakres terapii pacjentów zarażonych wirusem ptasiej grypy (H5N1) wchodzi także zestaw procedur medycznych mających na celu podtrzymanie podstawowych funkcji życiowych pacjenta. Postępowanie takie obejmuje wentylację mechaniczną, terapię podtrzymującą funkcję układu krążenia i w razie potrzeby leczenie nerkozastępcze.

Wymienione wyżej formy terapii kojarzone są z wysokim ryzykiem rozwinięcia zespołu ostrej niewydolności oddechowej i zespołu niewydolności wielonarządowej występującego przy infekcji H5N1. Oznacza to, że w wyniku zakażenia u około 50% pacjentów przestają prawidłowo funkcjonować płuca, nerki i układ krążenia. Niestety, prognoza pacjentów, u których doszło do wyżej wymienionych zaburzeń jest dość niekorzystna, niemniej jednak niektórzy chorzy wracają do zdrowia.


Bibliografia

Tomasiewicz K. (red.), Leczenie chorób infekcyjnych, Czelej, Lublin 2006, ISBN 83-89309-77-7
Brydak LB. Grypa w aspekcie globalnym. Polski Merkuriusz Lekarski 2003, 14 (84), 535-40
Brydak LB. Diagnostyka i profilaktyka grypy niezbędna w praktyce lekarza rodzinnego. Standardy Medyczne, 2001, 12 (2), 16-29
Prokopowicz D. Zakażenia - obraz kliniczny, rozpoznanie, leczenie, Ekonomia i Środowisko, Białystok 2004, ISBN 83-88771-43-4